Wat te doen bij griep of infectie als je Addison hebt

Femke de Vries

Endocrinoloog gespecialiseerd in bijnieraandoeningen

Je voelt je beroerd. Keelpijn, hoofdpijn, misschien wel koorts.

Voor de meeste mensen is dat vervelend, maar met de Ziekte van Addison is het net even anders. Een simpele griep kan zomaar omslaan in een crisissituatie. Waarom? Omdat je lichaam onder stress staat en je bijnieren net dat extra zetje cortisol nodig hebben om het hoofd te bieden aan een infectie. In dit artikel lees je precies wat je moet doen, wanneer je moet bellen en hoe je een crisis voorkomt. Geen ingewikkelde medische termen, maar een helder actieplan.

Waarom een griepje bij Addison anders is

Stel je voor: je hebt de Ziekte van Addison. Je bijnieren maken te weinig cortisol, een hormoon dat essentieel is voor je weerstand en je energie.

Normaal gesproken reageert je lichaam op een virus door tijdelijk meer cortisol aan te maken.

Het gevaar van een Addison-crisis

Dat lukt bij jou niet vanzelf. Een infectie is voor jouw lichaam een stuk grotere stress dan voor iemand zonder Addison. Die stress kan ervoor zorgen dat je medicijnen niet meer voldoende werken, waardoor je in een levensbedreigende Addison-crisis terechtkomt.

Het is dus geen "gewoon griepje" meer; het is een signaal om direct alert te zijn. Een Addison-crisis is een acute toestand waarin je lichaam door een tekort aan hormonen dreigt uit te vallen.

Een infectie is hierbij de belangrijkste trigger. Je bloeddruk kan gevaarlijk laag worden, je bloedsuiker kan dalen en je kunt je erg ziek voelen. Het is levensbedreigend en vereist directe medische hulp. Herken je de eerste tekenen? Dan is het zaak om niet af te wachten, maar meteen je plan te volgen.

Symptomen herkennen: Is het een infectie of een crisis?

Veel symptomen van een infectie lijken op die van de Ziekte van Addison zelf, zoals vermoeidheid en spierpijn.

• Koorts: Bij Addison kun je soms koorts hebben zonder dat je het voelt, maar een plotselinge hoge koorts is een alarmsignaal.
• Misselijkheid en braken: Dit is extra gevaarlijk omdat je dan je medicijnen niet binnenhoudt.
• Verwardheid of sufheid: Een daling van de bloeddruk of bloedsuiker kan je mentaal beïnvloeden.
• Zware spierpijn en zwakte: Meer dan normaal bij een griepje.
• Lage bloeddruk: Je voelt je flauw of duizelig als je opstaat.

Toch zijn er signalen die wijzen op een actieve infectie of een naderende crisis. Let goed op: Twijfel je? Bel altijd je arts of de dienstdoende huisarts. Bij Addison is het motto: liever een keer te veel gebeld dan te laat.

Stap 1: Verhoog je medicatie (stressdosis)

De basisregel bij een infectie of koorts is het verhogen van je corticosteroïden. Je lichaam heeft nu extra cortisol nodig.

De standaardregel die artsen vaak geven, is: Belangrijk: Slik je medicatie altijd meteen, ook als je moet overgeven. Als je binnen een uur na het innemen overgeeft, neem dan een nieuwe dosis. Wacht niet af tot je je beter voelt; de medicijnen moeten de crisis voorkomen.

• Verdubbel je dagelijkse dosis hydrocortison (of je andere medicijn) bij milde koorts of lichte klachten.
• Neem drie tot vier keer de normale dosis bij hoge koorts, hevig braken of ernstige ziekte.

Naast je medicijnen is vocht cruciaal. Door koorts en misselijkheid verlies je snel vocht.

Als je flink moet braken, kan je bloeddruk snel dalen. Drink regelmatig kleine slokjes water, bouillon of een sportdrankje met elektrolyten. Heb je last van diarree?

Hydratatie en zout

Dan is een zoutoplossing of ORS (Oral Rehydration Solution) aan te raden om je zoutbalans op peil te houden. Mensen met Addison hebben vaak extra zout nodig bij ziekte, dus een bakje bouillon is geen overbodige luxe.

Stap 2: De noodknop injecteren

Als je je steeds zieker voelt, moet je weten wanneer het tijd is voor de noodinjectie. Dit is een injectie met hydrocortison (of een ander corticosteroïd) die je zelf kunt geven. Dit is je lifeline.

• Je meer dan twee keer moet braken en je medicijnen niet binnenhoudt.
• Je je extreem verward voelt of bewusteloos raakt.
• Je hevige pijn hebt of je bloeddruk gevaarlijk laag is (en je hebt geen medicijnen bij de hand).

Je moet deze injectie geven als: Zorg dat je altijd een noodset bij je hebt, ook als je alleen boodschappen doet.

Wanneer naar het ziekenhuis?

Vraag je arts om een duidelijk voorschrift en een trainingsinjectie. Het is net als een EpiPen bij een allergie: je moet weten hoe het werkt voordat je het nodig hebt.

Als je de noodinjectie hebt gegeven, bel je direct 112 of je huisarts. Vertel duidelijk dat je de Ziekte van Addison hebt en dat je een crisis vermoedt. Bij een ziekenhuisopname als je bijnierinsufficiëntie hebt krijg je dan een infuus met vocht, zout en extra corticosteroïden. Wacht niet af; een crisis kan snel escaleren.

Preventie: Hoe blijf je gezond?

Voorkomen is beter dan genezen, zeker bij Addison. Hoewel je nooit 100% beschermd bent, kun je door veilig te sporten met Addison je risico verlagen.

• Vaccinaties: De jaarlijkse griepprik is essentieel. Bespreek met je arts of je ook een pneumokokken- of coronavaccin nodig hebt. Sommige vaccins kunnen een lichte reactie geven, maar dat is vaak minder riskant dan de daadwerkelijke infectie.
• Hygiëne: Was vaak je handen, vooral in het openbaar vervoer of op drukke plekken.
• Ontspanning: Stress verlaagt je weerstand. Zorg voor voldoende slaap en probeer rust te nemen als je merkt dat je moe wordt.
• Dieet: Eet gezond en voldoende zout. Een tekort aan zout of vocht maakt je extra kwetsbaar.

Medicatie op reis of onderweg

Als je op reis gaat of langere tijd onderweg bent, zorg dan dat je je medicijnen bij de hand hebt. Stop nooit je hydrocortison in het ruim van een vliegtuig of in de kofferbak van een auto.

Bewaar het op kamertemperatuur, uit de buurt van direct zonlicht. Een koelbox kan helpen bij extreme hitte, maar vries het nooit in. Neem altijd een extra strip mee voor het geval je vertraging oploopt of je medicijnen verliest.

De rol van je omgeving

Laat je naaste weten dat je Addison hebt. Vertel je partner, familie of collega’s wat te doen bij een crisis.

Een simpele kaart in je portemonnee met "Ik heb de Ziekte van Addison, bij bewusteloosheid: injectie geven en 112 bellen" kan levens redden. Ook op het werk is het handig om je collega’s in te lichten, zodat ze weten dat je soms even rust nodig hebt of dat je medicijnen moet innemen. Stel daarnaast een duidelijk noodplan voor je omgeving op.

Herstel na een infectie

Als je de infectie hebt overwonnen, ben je er nog niet. Je lichaam heeft tijd nodig om te herstellen.

Je corticosteroïden dosis mag weer langzaam worden afgebouwd naar je normale niveau, maar doe dit altijd in overleg met je arts. Blijf alert op vermoeidheid; soms voel je je pas na een week of twee weer de oude. Forceer niets en gun jezelf de tijd.

Conclusie: Blijf scherp, maar niet bang

De Ziekte van Addison vraagt om aandacht, maar het mag je leven niet beheersen.

Een infectie is een signaal om je medicijnen aan te passen en extra op je lichaam te letten. Door stressdosis te nemen, gehydrateerd te blijven en op tijd de noodinjectie te gebruiken, kun je een crisis vaak voorkomen. Zorg dat je goed bent voorbereid: zorg voor een noodset, een duidelijk plan en een arts die je vertrouwt. Met de juiste kennis leef je gewoon voluit, ook met Addison.